UK’den AB’ye Satışta IOSS/OSS Uyumunu Kurma Rehberi

1) Önce doğru rejimi seçin: IOSS mi OSS mi?

İngiltere’den (Birleşik Krallık) AB’deki tüketicilere (B2C) satış yapan Türk şirketlerinde uyumun %80’i, siparişin ithalat mı yoksa AB içi uzaktan satış mı olduğunun doğru sınıflandırılmasıyla başlar. Yanlış rejime kayıt (ör. UK’den AB’ye doğrudan sevkiyatta OSS’a güvenmek) en sık görülen uyumsuzluk nedenidir.

IOSS (Import One Stop Shop) ne zaman gerekir?

• Senaryo: Mallar UK’den AB’deki tüketiciye doğrudan sevk ediliyor (ithalat).
• Kritik test: Sevkiyat başına intrinsik değer ≤ €150.
• Operasyonel sonuç: KDV checkout’ta müşteriden tahsil edilir, AB’ye IOSS beyanı ile ödenir.
• Müşteri deneyimi etkisi: Sınırda “import VAT” sürprizini ve kuryelerin disbursement/handling masraflarını belirgin biçimde azaltır.

OSS (One Stop Shop) ne zaman gerekir?

• Senaryo: Mallar AB içinde serbest dolaşımda ve B2C satışlar AB içinden gönderiliyor (ör. Almanya/Polonya depo/fulfilment).
• Tetikleyici eşik: AB genelinde toplam “intra‑EU distance sales” için €10.000 tek eşik mantığı.
• Operasyonel sonuç: Eşik aşıldığında müşterinin ülkesinin KDV oranı uygulanır; beyan OSS ile tek noktadan yapılır.

UK’den AB’ye direkt sevkiyat neden OSS değildir?

UK’den çıkan ürün AB’ye girişte ithalat olur. İthalat akışı OSS kapsamı değildir. ≤ €150 ise IOSS, > €150 ise normal ithalat KDV + gümrük prosedürleri gerekir.

2) €150 “intrinsik değer” kuralını teknik olarak doğru kurun

IOSS uygunluğu, sevkiyat başına €150 testine takılır. Bu testte kullanılan değer intrinsik değer olup, genellikle ürünün kendisinin değeri (kargo/insurance hariç) mantığıyla ele alınır. Uyum kurulumunda hedef: her siparişin IOSS’a uygun olup olmadığını otomatik belirlemek ve yanlış beyanı engellemektir.

• Zorunlu veri alanı: Her line item için SKU bazında net ürün bedeli.
• Sepet kuralı: Aynı paketteki ürünlerin intrinsik değer toplamı ≤ €150 ise IOSS mümkün; > €150 ise IOSS kapalı.
• Fiyatlama riski: “Promo/discount” sonrası değer düşüyorsa, sistemin gümrük verisine yansıttığı değer ile checkout değeri tutarlı olmalı (aksi halde sınırda sorgu/ret).

3) Marketplace (Amazon/eBay/Etsy) satışlarında “deemed supplier” kontrolü

AB KDV çerçevesinde belirli koşullarda online marketplace “deemed supplier” olabilir; yani KDV’yi satıcı yerine platform tahsil edip beyan edebilir. Bu kural UK’den AB’ye ≤ €150 ithalat B2C satışlarda akışı kökten değiştirir.

• İlk adım (sözleşmesel kontrol): Platform sözleşmesinde “supplier of record” kim? Platform mu siz mi?
• İkinci adım (vergi raporu kontrolü): Platformun vergi raporlarında KDV’yi platformun hesaplayıp beyan ettiğine dair kayıt var mı?
• Üçüncü adım (gümrük veri kontrolü): Gümrük beyanında IOSS numarası platforma mı ait, size mi ait? Bu alanın yanlış doldurulması double VAT riskidir.

Pratik sonuç: Marketplace deemed supplier ise, çoğu modelde satıcının IOSS kaydı ihtiyacı azalır; ancak gümrük verisi ve fatura/checkout KDV gösterimi yine platform tasarımına uygun kurgulanmalıdır.

4) IOSS kaydı: UK/Türk şirketleri için “intermediary” (aracı) planı

AB’de yerleşik olmayan satıcılar için IOSS kaydında sıklıkla IOSS intermediary (aracı) gerekir. Aracı, IOSS beyanı ve ödemenin yürütülmesinde merkezi rol oynar; operasyonel olarak sizin sipariş verinizi doğru, zamanında ve doğrulanabilir biçimde aracınıza iletmeniz beklenir.

• Uyum çıktısı: IOSS kimlik numarası (IOSS ID) atanır.
• Kritik prosedür: Her sevkiyatta, taşıyıcıya/gümrük beyanına IOSS ID doğru formatta iletilir.
• Başlıca hata: Checkout’ta KDV alınır ama gümrük beyanında IOSS alanı boş kalır → sınırda KDV tekrar tahakkuk eder + taşıyıcı masrafları + müşteri memnuniyetsizliği.

5) Taşıyıcı ve gümrük beyanı entegrasyonu: kırılma noktası

IOSS/ithalat uyumunun en sık bozulduğu yer, shipping label / carrier API / freight forwarder veri setidir. Amaç: siparişteki KDV rejimi ne ise gümrük beyanındaki veri alanlarının aynı rejimi taşımasıdır.

Taşıyıcıya zorunlu gönderilecek veri alanları

• IOSS ID (IOSS kullanılıyorsa) – beyanın ilgili alanına düşecek şekilde.
• Alıcı tipi: B2C (tüketici) işaretlemesi (B2B ile karışmayacak).
• Intrinsik değer ve para birimi (≤ €150 testiyle tutarlı).
• Incoterms: DAP/DDP seçimi ve buna uygun importer of record kurgusu.
• HS code, ürün tanımı, menşe, adet, brüt/net ağırlık (gümrükte red riskini azaltır).

En kritik kontrol: “checkout KDV” ile “gümrük beyanı” mutabakatı

• Checkout’ta KDV tahsil edildiği siparişlerde, gümrük beyanında IOSS alanı boş kalmamalı.
• Aynı siparişte hem “VAT collected” hem “import VAT payable at border” görünüyorsa süreç hatalıdır.

6) DDP vs DAP: ithalatçı kim, KDV kimde kalıyor?

AB’ye satışlarda sözleşmesel teslim şekli, kimin ithalatçı olduğuna ve sınır masraflarının kimde kaldığına doğrudan etki eder.

• DAP (Delivered At Place): İthalat işlemleri ve sınırdaki vergiler kural olarak alıcıda görünür. IOSS ile amaç, ithalat KDV’sini sınırda değil checkout’ta alıp sürprizi azaltmaktır.
• DDP (Delivered Duty Paid): Satıcı ithalat vergileri/KDV dahil teslim sorumluluğunu üstlenir. Bu modelde “importer of record” ve gümrük temsil/ithalat kaydı ihtiyacı ülkeye göre ağırlaşabilir; yanlış kurulumda maliyet beklenenden yüksek çıkar.

Uyum tasarımında her satış kanalı için tek bir incoterms standardı belirlenmeli, carrier/forwarder talimatları buna göre sabitlenmelidir.

7) Raporlama periyotları: IOSS aylık, OSS üç aylık (veri modeline bağlayın)

IOSS ve OSS farklı beyan disiplinlerine sahiptir. Bu nedenle ERP/e‑ticaret veri modelinde siparişler en baştan “rejim etiketi” ile işaretlenmelidir. Aksi halde doğru beyan üretmek, iade/iptal düzeltmelerini yapmak ve platform raporlarıyla mutabakat sağlamak pratikte mümkün olmaz.

Minimum sipariş sınıflandırma şeması (4 kutu)

• (1) AB içinde stoktan B2C → OSS kapsamı (AB içi uzaktan satış mantığı)
• (2) UK’den AB’ye B2C ≤ €150 ithalat → IOSS kapsamı
• (3) UK’den AB’ye B2C > €150 ithalat → normal ithalat KDV + gümrük
• (4) Marketplace deemed supplier → KDV rolü platformda; satıcı raporlama/kanıt dosyası ayrı

İade/iptal düzeltmeleri (mutabakat şartı)

• İade edilen siparişte müşteriye iade edilen KDV tutarı, ilgili rejimde (IOSS/OSS) düzeltme (credit) mantığıyla beyana yansıtılmalıdır.
• “Kargo iadesi/partial refund” senaryolarında, gümrük beyanı ve ödeme sağlayıcı (PSP) kayıtları aynı sipariş ID ile izlenmelidir.

8) Birleşik Krallık VAT boyutu (HMRC): eşik, kayıt ve zero‑rating delili

UK tarafında HMRC uyumu ayrı bir iş paketidir. 2026 itibarıyla UK’de VAT kayıt eşiği £90.000 (son 12 ay “taxable turnover” bazında) olup, eşik aşılırsa veya aşılacağı öngörülüyorsa HMRC’ye VAT kaydı gerekir.

UK’den AB’ye satışların UK VAT muamelesi

• UK’den AB’ye yapılan sevkiyatlar çoğu durumda UK VAT açısından zero‑rated export olabilir.
• Zero‑rating için ihracat kanıtı şarttır: ihracat beyanı referansları, taşıma belgeleri ve ticari kayıtların tutarlı arşivi.
• UK VAT kaydınız yoksa, UK içi satış KDV’si ve ithalat KDV’si indirim/geri alım mekanikleri farklılaşır; bu nedenle UK satış akışı ayrıca modellenmelidir.

9) Uyum kurulum kontrol listesi (operasyonel “kur”)

• €150 testi için intrinsik değer standardı: SKU bazında hesap, paket bazında toplama; kargo/insurance hariç kural seti.
• Checkout vergi motoru: Rejime göre (IOSS/OSS/marketplace) doğru KDV oranı ve “VAT included” gösterimi.
• Marketplace doğrulaması: Deemed supplier statüsü sözleşme + platform vergi raporları ile teyit.
• Carrier entegrasyonu: IOSS ID ve gümrük alanları “zorunlu alan”; boş geçilemez validasyon.
• İade/iptal akışı: Refund ile IOSS/OSS düzeltmesinin sipariş bazında otomatik eşleşmesi.
• HMRC VAT izleme: £90.000 eşiğinin aylık izlenmesi; export evidence arşivinin denetime hazır tutulması.

10) Stratejik Yol Haritası: 30 günde çalışır IOSS/OSS mimarisi

A) Gün 1–7: Rejim haritası ve kanal bazlı kararlar

• Satış kanallarını ayırın: webstore, marketplace, AB depo/3PL var mı?
• Her kanal için “malların bulunduğu yer” ve “sevkiyat rotası”nı sabitleyin (UK→AB mi, AB içi mi?).
• Marketplace için deemed supplier kontrolünü yazılı delille netleştirin.

B) Gün 8–20: Veri modeli + checkout + taşıyıcı alanları

• Siparişe rejim etiketi ekleyin: IOSS / OSS / Import(>€150) / Marketplace.
• €150 intrinsik değer testini sepet/parcel seviyesinde otomatikleştirin.
• Carrier API/etiket sisteminde IOSS ID alanını zorunlu kılın; test sevkiyatlarında gümrük çıktısını kontrol edin.

C) Gün 21–30: Beyan üretimi, iade düzeltmesi, denetim dosyası

• IOSS için aylık rapor seti: ülke bazında satış, KDV tutarı, sipariş listesi.
• OSS için üç aylık rapor seti (AB içi uzaktan satışlar varsa).
• Refund/chargeback mutabakatı: PSP kayıtları ↔ sipariş ↔ beyan düzeltmesi.
• HMRC için: zero‑rating export evidence dosyası (beyan/taşıma/finans kayıtları).

Dikkat Edilmesi Gereken Kritik Noktalar

• UK’den AB’ye direkt sevkiyat = ithalat: ≤ €150 ise IOSS; > €150 ise normal ithalat prosedürü.
• OSS sadece AB içi stok/serbest dolaşım: AB deposu yoksa OSS genellikle yanlış rejim olur.
• Deemed supplier marketplace satışlarında rolünüzü değiştirir; gümrük verisi buna göre ayarlanmalıdır.
• Checkout’ta KDV almak tek başına yetmez: Gümrük beyanında IOSS ID yoksa double VAT riski doğar.
• UK VAT eşiği: £90.000 izleme ve HMRC kayıt zamanlaması nakit akışını doğrudan etkiler.

İsterseniz aşağıdaki 6 bilgiyi yazın; ben de sizin için net bir “rejim haritası” çıkarayım (hangi akışta IOSS, hangi akışta OSS, hangi akışta marketplace KDV’si):

• UK’de şirket/VAT kaydı var mı?
• AB’de depo/3PL var mı (hangi ülke)?
• Satış kanalları (webstore + hangi marketplace’ler)?
• Ortalama sepet ve tipik paket değeri (≤ €150 oranı)?
• Incoterms hedefiniz (DAP mı DDP mi)?
• Kullandığınız taşıyıcı/forwarder ve etiketleme sistemi?